TRANG CHUYÊN NGÔN NGỮ HỌC

CHÚC MỪNG NĂM MỚI!

Sự phát triển của thanh điệu tiếng Việt

Posted by tuldvnhloc on Tháng Hai 22, 2010

Lê Đình Tư

1. Sự ra đời của thanh điệu tiếng Việt

Theo A. Haudricourt (trong: Nguồn gốc thanh điệu của tiếng Việt. 1954), cho đến khoảng đầu Công nguyên, các ngôn ngữ thuộc dòng Môn-Khơme đều không có thanh điệu. Tác giả đã chứng minh rằng khi đó, tiếng Việt (nói đúng ra là tiếng Việt Mường chung), cũng giống như các ngôn ngữ Môn-Khơme khác còn chưa có thanh điệu, trong từ còn có phụ tố và các nhóm phụ âm đầu, có các âm cuối họng, hầu, và xát.

Do sự tiếp xúc với tiếng Tày-Thái cổ, vốn là một ngôn ngữ đơn tiết, có cấu trúc âm tiết khép kín, không có phụ tố và có thanh điệu, rồi chịu ảnh hưởng của ngôn ngữ này, tiếng Việt dần dần đi vào con đường đơn tiết hóa và giản hóa âm tiết, khiến cho âm tiết dần dần có độ dài cố định. Các âm tiết dần dần dần được khép kín và trở thành một khối chặt chẽ, các âm cấu tạo nên âm tiết dần dần mất tính độc lập và mất chức năng cấu tạo từ mới, tức là không còn được dùng làm phụ tố nữa.

Trong quá trình biến đổi này, các âm cuối [r], [l], [h], [s], [?] là những âm cản trở cho việc khép kín âm tiết nên dần dần bị rụng đi hoặc bị thay thế. Đây là nguyên nhân dẫn đến việc hình thành 3 tuyến thanh điệu trong tiếng Việt Mường chung. Đó là:

• Sự biến mất của âm cuối [?] làm nảy sinh thanh điệu sắc- nặng (tuyến điệu 2) còn lẫn vào nhau.

• Sự biến mất của âm cuối [h], [s] làm hình thành tuyến điệu hỏi-ngã (tuyến điệu 3) còn lẫn vào nhau. Ví dụ: muh – mũi.

• Các âm tiết mở (không có âm cuối) được bổ sung tuyến điệu ngang-huyền (tuyến điệu 1) còn lẫn và nhau.

2. Quá trình hoàn thiện hệ thống thanh điệu tiếng Việt

– Vào giai đoạn cuối của tiếng Việt Mường chung và đầu giai đoạn tiếng Việt và tiếng Mường tách khỏi nhau, sự tiếp xúc và vay mượn từ tiếng Hán đời Đường đã làm thay đổi hệ thống âm đầu của tiếng tiếng Việt Mường chung. Trong thời kì này, đại bộ phận các âm đầu tiếng Việt Mường chung đều là âm vô thanh, trong khi đó rất nhiều âm đầu tiếng Hán là âm hữu thanh. Khi được vay mượn vào tiếng Việt Mường, nhiều âm đầu hữu thanh của tiếng Hán phải vô thanh hóa cho phù hợp với hệ thống Việt Mường.

Từ đây nảy sinh một nhu cầu phải phân biệt các âm đầu vô thanh tiếng Hán với các âm hữu thanh đã được vô thanh hóa trong tiếng Việt Mường. Tiếng Việt Mường đã lựa chọn biện pháp bổ sung thêm thanh điệu để phân biệt các âm đầu của từ vay mượn tiếng Hán. Nguyên tắc chung của quá trình biến đổi này như sau:

• Các âm đầu vô thanh tiếng Hán khi chuyển sang âm đầu vô thanh Việt Mường phải mang thanh điệu ngang, sắc, hỏi (gọi là thanh điệu bổng)

• Các âm đầu hữu thanh tiếng Hán khi chuyển sang âm đầu vô thanh trong tiếng Việt Mường đều mang thanh điệu huyền, nặng, ngã (gọi là thanh điệu trầm).

Như vậy, lúc này tiếng Việt Mường chung đã nhân đôi hệ thống thanh điệu của mình: từ 3 tuyến thanh điệu trước kia, lúc này nó có tới sáu thanh điệu. Quá trình tách đôi 3 tuyến thanh điệu này có thể biểu thị bằng sơ đồ như sau:

Tuyến điệu ngang-huyền chung: vô thanh > vô thanh = thanh ngang
hữu thanh > vô thanh = thanh huyền

Tuyến điệu sắc-nặng chung: vô thanh > vô thanh = thanh sắc
hữu thanh > vô thanh = thanh nặng

Tuyến điệu hỏi-ngã chung: vô thanh > vô thanh = thanh hỏi
hữu thanh > vô thanh = thanh ngã

– Quá trình này kéo dài khoảng 6 thế kỉ: từ thế kỉ VI đến thế kỉ XII. Đó là giai đoạn cuối của tiếng Việt Mường chung và giai đoạn đầu của quá trình tiếng Việt tách khỏi tiếng Mường.

– Khi đã xác lập được hệ thống thanh điệu hoàn chỉnh, cấu trúc âm tiết tiếng Việt trở nên chặt chẽ, có độ dài ổn định và có trường độ lớn hơn do cần phải có đủ thời gian để thể hiện thanh điệu.

_______________________________

Một phản hồi to “Sự phát triển của thanh điệu tiếng Việt”

  1. truong thi ha said

    cac khuynh huong nghien cuu he thong thanh dieu tieng viet

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: